Kısa cevap: Bilgisayar bakımı temizliği iki koldan yürür: fiziksel temizlik (toz, fan, klavye) ve yazılım temizliği (gereksiz programlar, dolu disk, güncellemeler). Ayda bir yarım saat ayırırsanız cihazınız hem daha sessiz hem daha hızlı çalışır. Aşağıda hangi işi ne sıklıkla yapmanız gerektiğini, yeni başlayan birinin anlayacağı şekilde adım adım bulacaksınız.
Çoğu insan "eskidi" der ama gerçek sebep genelde şu üç şeyden biridir:
Bilgisayarı tamamen kapatın, fişini çekin, dizüstüyse bataryası çıkabiliyorsa çıkarın. Yan ve alt taraftaki ızgara şeklindeki delikleri basınçlı hava spreyiyle kısa darbelerle temizleyin. İki önemli kural: spreyi çok yakın tutmayın ve fanı elinizle sabitlemeden üflemeyin — fan aşırı hızlı dönerse yatağı zarar görebilir. Elektrikli süpürgeyi doğrudan içeri sokmak da statik elektrik riski taşır, tercih etmeyin.
Masaüstü kasa kullanıyorsanız yan kapağı açıp içerideki toz yığınlarını üflemek en büyük farkı yaratan iştir. Kasayı balkonda ya da açık havada temizlemek evinize toz dağılmasını önler.
Klavyeyi ters çevirip hafifçe silkeleyin, kırıntıların çoğu böyle dökülür. Tuş aralarına basınçlı hava, tuş yüzeylerine hafif nemli mikrofiber bez yeterli. Ekranda asla cam temizleyici, alkol veya kâğıt havlu kullanmayın; kaplamayı çizer ve mat lekeler bırakır. Kuru mikrofiber bezle çalışmıyorsa bezi suyla hafifçe nemlendirip ekrana değil beze püskürtün.
Dizüstü bilgisayarı yatak, yorgan ya da kucakta kullanmak alt havalandırmayı kapatır. Sert bir zemin veya basit bir laptop standı, hiçbir para harcamadığınız temizlikten bile daha çok fayda sağlayabilir.
İndirilenler klasörü, masaüstü ve çöp kutusu genelde gigabaytlarca yer tutar. Windows'ta "Depolama" ayarları ya da Disk Temizleme aracı geçici dosyaları, eski güncelleme yedeklerini ve önbellekleri güvenle siler. Silmeye başlamadan önce önemli dosyalarınızın bir kopyasının dış diskte veya bulutta olduğundan emin olun; yedekleme konusunu ayrı bir rehberde daha ayrıntılı ele alıyoruz.
Bir yıldır açmadığınız program disk yeri kaplar, arka planda güncelleme kontrolü yapar, bazen tarayıcınıza araç çubuğu ekler. Denetim masasındaki uygulama listesini yukarıdan aşağı gözden geçirmek iyi bir alışkanlıktır. Programların arkada bıraktığı artık dosyalar için ayrı bir yöntem gerektiğini de aklınızda tutun.
Görev Yöneticisi'nde Başlangıç sekmesi, açılışta çalışan her şeyi ve "etkisi"ni gösterir. Antivirüs ve sürücü yazılımları kalsın; oyun mağazaları, bulut istemcileri, mesajlaşma uygulamaları rahatça devre dışı bırakılabilir. Devre dışı bırakmak programı silmez, sadece kendi başına açılmasını engeller.
İşletim sistemi güncellemeleri yalnızca yeni özellik değil, çoğunlukla güvenlik yaması getirir. Ayda bir "Güncellemeleri denetle"ye basmak, virüs bulaşma riskini ciddi biçimde düşürür. Aynı şekilde tarayıcınızı ve antivirüs yazılımınızı güncel tutun.
Yavaşlık aniden başladıysa, tarayıcınızda tanımadığınız arama motoru veya eklentiler çıktıysa iş toz değil yazılımdır. Güncel bir antivirüsle tam tarama yapın. Reklam çıkaran, izinsiz kurulan yazılımlar bilgisayarı hem yavaşlatır hem şifrelerinizi riske atar.
| İş | Sıklık |
|---|---|
| Ekran ve klavye silme | Haftada bir |
| Çöp kutusu ve İndirilenler temizliği | Ayda bir |
| Güncelleme kontrolü | Ayda bir |
| Havalandırma / fan temizliği | 6 ayda bir (evde hayvan varsa 3 ayda bir) |
| Kasa içi detaylı temizlik | Yılda bir |
| Tam virüs taraması | Ayda bir veya şüphe anında |
Çoğu gereksizdir, bazıları zararlıdır. Windows'un kendi Disk Temizleme ve Depolama araçları aynı işi güvenle yapar. "Bilgisayarınızda 4.312 hata bulundu" diyen reklamlara kanmayın.
Klasik sabit disk (HDD) kullanıyorsanız Windows bunu zaten otomatik yapıyor. SSD kullanıyorsanız birleştirme yapmayın — gerekmez ve diskin ömrünü kısaltır. SSD için sistemin otomatik TRIM işlemi