Kısa cevap: Önemli dosyalarınızın en az iki kopyası olsun; biri bilgisayarınızda, diğeri bilgisayarınızın dışında. Dış kopya için ya bir taşınabilir disk kullanın ya da bir bulut hizmetine yükleyin. En sağlıklısı ikisini birlikte yapmaktır: harici diske haftada bir elle kopyalama, buluta ise otomatik senkronizasyon. Böylece cihazınız bozulsa, çalınsa ya da bir dosyayı yanlışlıkla silseniz bile geri dönüş yolunuz kalır.
Yedekleme, dosyanın ikinci bir yerde duran kopyasıdır. Aynı diskin başka bir klasörüne kopyalamak yedekleme sayılmaz; çünkü disk arızalanırsa iki kopya da gider. Kural basit: yedek, asıl dosyanın bulunduğu cihazdan fiziksel olarak ayrı olmalı.
Yeni başlayanların en sık düştüğü tuzak, masaüstündeki "Yedek" adlı klasörü gerçek yedek sanmaktır. O klasör sadece karışıklığı önler, veri kaybına karşı hiçbir şey yapmaz.
Kaybederseniz yerine koyamayacağınız her şeyi. Genellikle şunlar:
Yedeklemenize gerek olmayanlar da var: program kurulum dosyaları, indirdiğiniz filmler, işletim sistemi klasörleri. Bunlar tekrar indirilebilir ve yedeğinizi gereksiz şişirir.
Yaygın kullanılan bir hatırlatma var: 3 kopya, 2 farklı ortam, 1 tanesi başka bir mekânda. Ev kullanıcısı için pratik hâli şu:
Üçüncü adım kulağa fazla gelebilir ama yangın, su baskını ya da hırsızlık gibi durumlarda evdeki iki kopyanın da aynı anda gitmesi mümkündür. Dosya yedekleme bulut depolama ikilisi tam bu yüzden birlikte anılır: biri hızlı geri dönüşü, diğeri felaket senaryosunu karşılar.
Bulut hizmetleri bilgisayarınıza küçük bir klasör kurar. O klasöre attığınız her dosya internet üzerinden hizmetin sunucularına kopyalanır. Başka bir cihazdan aynı hesaba girdiğinizde dosyalar orada durur.
Bulut hesabınız, içindeki her şeyin anahtarıdır. Bu yüzden:
Tam olarak geçmez ve bu ayrım önemlidir. Senkronizasyon, bir dosyayı sildiğinizde onu buluttan da siler. Yani yanlışlıkla silme veya fidye yazılımı bulaşması durumunda bulut kopyanız da bozulabilir. İyi haber: çoğu hizmet çöp kutusunu ve sürüm geçmişini belirli bir süre tutar. Kullandığınız hizmetin bu özelliğini bir kez deneyip nasıl çalıştığını görün.
En basit yol elle kopyalamadır: diski takın, önemli klasörlerinizi sürükleyin, tarih adıyla bir klasöre koyun. Ama insan unutur; bu yüzden işletim sisteminin kendi yedekleme aracını kullanmak daha iyidir. Windows'ta "Dosya Geçmişi", macOS'ta "Time Machine" adı verilen araçlar diski takar takmaz kendiliğinden çalışır.
Birkaç pratik nokta:
Telefonlar en çok kaybedilen ve kırılan cihazlar. Neyse ki hem Android hem iPhone otomatik yedekleme sunar. Ayarlarda "Yedekleme" bölümünü açın, fotoğraf senkronizasyonunu etkinleştirin ve son yedek tarihini ara ara kontrol edin. Depolama alanı doluysa yedekleme sessizce durur; bu yüzden "açtım, bitti" demeyin.
Test etmeden bilemezsiniz. Ayda bir, yedekten rastgele bir dosya seçip geri yükleyip açın. Fotoğraf açılıyor mu, belge bozuk mu? Bu beş dakikalık kontrol, yıllarca biriktirdiğiniz yedeğin aslında boş olduğunu fark etmenizi sağlar.
Belgeler ve seçili fotoğraflar için genelde yeter. Video arşiviniz varsa hızla dolar; o durumda ya ücretli plana geçin ya da videoları harici diske ayırın.