Kısa cevap: Tuşlara bastığınızda ekranda başka karakterler çıkıyorsa, sorun büyük olasılıkla klavyenin fiziksel arızası değil, bilgisayarın hangi klavye düzenini kullandığını yanlış bilmesidir. Windows'ta yanlışlıkla "İngilizce" veya "Türkçe F" düzenine geçildiğinde, tuşların üzerindeki harfler ile sistemin ürettiği karakterler birbirinden ayrılır. Dil ve klavye düzeni ayarını doğru seçmek, çoğu klavye karakteri sorununu birkaç saniyede çözer. Ayarlar doğru görünüyorsa sırada yapışkan tuşlar, tuş eşlemesini değiştiren programlar ve sıvı temasından kaynaklanan donanım arızası vardır.
Hangi karakterlerin yanlış çıktığı, sorunun kaynağını neredeyse doğrudan söyler. Aşağıdaki tabloya bakarak kendi durumunuzu bulabilirsiniz.
| Belirti | Muhtemel sebep |
|---|---|
| ı, ş, ç, ğ, ö, ü yazamıyorum; onların yerine i, s, c, g çıkıyor | Klavye düzeni İngilizce (US) seçili |
| Harflerin yerleri tamamen karışık, "a" yazarken "f" çıkıyor | Türkçe F düzeni seçili |
| Sadece noktalama işaretleri şaşıyor (: yerine Ş gibi) | Dil doğru ama alt düzen farklı (Q yerine F veya US International) |
| Sesli harften önce tırnak işareti bekliyor, iki kez basınca çıkıyor | US International "ölü tuş" (dead key) düzeni |
| Sayı tuşları çalışmıyor veya imleci hareket ettiriyor | Num Lock kapalı |
| Tek bir tuş yanlış veya hiç yazmıyor | Donanım: kir, sıvı, kırık mekanizma |
Windows'ta saatin yanında iki veya üç harflik bir kısaltma görürsünüz: TRQ, TRF veya ENG. Bu kısaltma o an aktif olan düzeni gösterir. Üzerine tıklayıp listeden "Türkçe Q" seçeneğini işaretlemek genellikle yeterlidir. Kısaltma hiç görünmüyorsa Ayarlar > Saat ve Dil > Dil ve bölge yolundan Türkçe dilini ekleyip klavye seçeneklerine girerek düzeni doğrulayabilirsiniz.
macOS kullanıyorsanız Sistem Ayarları > Klavye > Metin Girişi bölümünden giriş kaynaklarını görürsünüz. Linux dağıtımlarının çoğunda ise Ayarlar > Klavye > Giriş Kaynakları başlığı aynı işi yapar.
Çoğu kullanıcının şikâyeti "düzelttim, sonra yine bozuldu" şeklinde olur. Bunun sebebi kısayol tuşlarıdır. Windows'ta Alt + Shift ve Windows tuşu + Boşluk kombinasyonları düzenler arasında geçiş yapar. Kopyala-yapıştır yaparken veya oyun oynarken bu tuşlara farkında olmadan basmak, yazı yazarken karakterlerin şaşmasına yol açar. Kalıcı çözüm, listeden gereksiz düzenleri tamamen kaldırmaktır. Tek düzen kaldığında geçiş yapılacak bir alternatif olmadığı için sorun kendiliğinden biter. Kısayol tuşlarını verimli kullanmayı seviyorsanız, klavye kısayolları rehberimizdeki kombinasyonlarla bu geçiş tuşlarını karıştırmamaya dikkat edin.
Sorunu daraltmanın en hızlı yolu farklı bir yerde deneme yapmaktır. Not Defteri veya benzeri basit bir metin düzenleyici açıp aynı tuşlara basın. Orada doğru yazıyor ama bir oyunda ya da özel bir programda bozuk çıkıyorsa, sorun programın kendi tuş atamalarındadır; sistem ayarınıza dokunmanız gerekmez. Her yerde bozuksa sistem düzeyinde bir ayar veya donanım problemi var demektir.
Windows'un ekran klavyesi de işe yarar bir teşhis aracıdır. Ekran klavyesini açıp fiziksel tuşlara bastığınızda hangi tuşun yandığını görebilirsiniz. Bastığınız tuş ile yanan tuş aynı ise sinyal doğru gidiyor, karakter dönüşümü yazılım tarafında bozuluyor demektir.
Shift tuşuna beş kez üst üste basmak Windows'ta "Yapışkan Tuşlar" özelliğini açar. Bu özellik açıkken tek tuşa bastığınızda sistem sanki Shift veya Ctrl basılı gibi davranır; sonuç olarak sürekli büyük harf ya da beklenmeyen semboller çıkar. Erişilebilirlik ayarlarından Yapışkan Tuşlar, Geçiş Tuşları ve Filtre Tuşları seçeneklerinin kapalı olduğunu doğrulayın. Caps Lock ışığının durumunu kontrol etmek de listeye eklenmeli.
Bazı oyuncu klavyelerinin yönetim programları, makro yazılımları ve tuş yeniden atama araçları klavyenizi kalıcı olarak yeniden programlar. Böyle bir program kurduysanız profilleri sıfırlayın. Klavyenin kendi belleğine kaydedilmiş bir profil varsa, bilgisayarı formatlamak bile sorunu çözmez; profili yazılım üzerinden fabrika ayarına döndürmek gerekir. Artık kullanmadığınız bu tür araçları